Slimme openbare verlichting: meer rust, minder verbruik
Wat is de ervaring in de praktijk?
Hoe verlicht je een parkeerterrein veilig en efficiënt zonder de omgeving ’s nachts te verstoren met neutraal wit licht? Op het parkeerterrein bij een sportpark in Twello brandt sinds kort slimme verlichting van Lightronics die niet alleen dimt, maar ook van lichtkleur verandert. Later op de avond en in de nacht dimt de lichtsterkte van de BRISA-armaturen en verandert ook de kleurtemperatuur naar een warmer, natuurlijker licht. Wat is de ervaring in de praktijk? “Het oogt rustiger, is prettiger voor de omgeving en we besparen energie.”
Waarom de hele nacht fel licht laten branden?
De parkeerplaats bij het sportpark in Twello wordt vooral ’s avonds en in het weekend gebruikt. Buiten die tijden is er beperkt activiteit. “Waarom zou je dan de hele nacht fel wit licht laten branden?”, zegt Henk-Jan Weerheim, beheerder openbare verlichting bij de gemeente Voorst. “Dat is niet nodig en bovendien niet goed voor dieren in de omgeving. Achter het parkeerterrein ligt een landelijk gebied en een landgoed waar onder andere insecten en vleermuizen leven. Wit licht verstoort hun nachtritme.”
“Waarom zou je de hele nacht fel wit licht laten branden als er niemand aanwezig is op de parkeerplaats?”
Verlichting die dimt én van kleur verandert
Voorst maakt gebruik van het LED2WELL-platform van Lightronics, een systeem met slimme lichtoplossingen voor de openbare ruimte. Binnen dit platform kan gekozen worden voor LED2WELL Flex, waarmee Tunable White mogelijk is. Dankzij deze techniek verandert de lichtkleur automatisch van helder wit naar een warmere lichtkleur naarmate de verlichting dimt. In de proefopstelling zijn in een hoek van het parkeerterrein twee BRISA-armaturen geïnstalleerd die zijn voorzien van deze techniek. In de proefopstelling verandert de lichttemperatuur, als de verlichting dimt, stapsgewijs van neutraal wit (4000K) naar warm wit (3000K), extra warm wit (2700K) en uiteindelijk kaarslicht (2200K).
Henri van Veldhuisen, expert openbare ruimte van de gemeente Voorst: “Doordeweeks is het vroeg op de avond druk op de parkeerplaats en op zaterdag en zondag is het de hele dag een komen en gaan van bezoekers. Dan is wit licht prettiger, omdat je alles goed ziet. Later op de avond en ’s nachts wordt parkeerplaats niet of nauwelijks gebruikt. Dan verandert de kleur naar een warmer, zachter licht. Dat licht is ’s nachts prettiger voor de ogen. Het oogt gewoon fijner, minder fel en is vriendelijk voor flora en fauna in de omgeving.”
Extra energie besparen door slim te dimmen
De BRISA-armaturen zijn voorzien van een dimregime: een vooraf ingesteld programma dat bepaalt hoeveel licht een armatuur geeft op verschillende momenten van de nacht.
Weerheim: “Tot 22.00 uur brandt de verlichting op vol vermogen. Na dat tijdstip zijn de meeste bezoekers doorgaans weg. Het licht dimt eerst naar 70% en later naar 50%. In de vroege ochtend schakelt de verlichting weer omhoog: eerst naar 70% en daarna naar 100%.” Met dit slimme dimschema wordt tot 28% extra energie bespaard, naast de besparing die LED-verlichting al oplevert.
“We willen hier wat extra’s doen voor de omgeving en flora en fauna en dat kan met deze lichtoplossing.”
Van proefopstelling naar grotere toepassing
De proef begon in oktober 2025. Van Veldhuisen: “We willen hier wat extra’s doen voor de omgeving en flora en fauna en dat kan met deze lichtoplossing van Lightronics. Op deze locatie, aan de rand van het dorp, creëer je met deze verlichting bovendien een zachtere overgang van de bebouwing naar het buitengebied. De eerste ervaringen zijn positief en daarom hebben wij na de proef besloten om ook de overige conventionele armaturen op de parkeerplaats en de toegangsweg te vervangen door BRISA-armaturen. Daarmee kunnen wij zien wat de ervaringen zijn bij een groter oppervlak. In de definitieve opstelling gaan we werken met drie kleurtemperaturen: 3000K (warm wit), 2700K (extra warm wit) en 2200K (kaarslicht). 3000K is namelijk de basiskleur in ons areaal.”
Een volgende stap in duurzame openbare verlichting
De gemeente Voorst is al ver gevorderd met de overstap naar LED-verlichting. Henk-Jan Weerheim: “Eind dit jaar is 97% van onze armaturen voorzien van LED. Bij de huidige LED-verlichting in kernen en het buitengebied wordt de lichtsterkte in de nachtelijke uren ook al gedimd. Deze nieuwe oplossing, waarbij ook de kleurtemperatuur verandert, is een mooie volgende stap.”
Benieuwd naar de mogelijkheden voor uw straat- of terreinverlichting?
LED2WELL Flex met Tunable White is beschikbaar voor meerdere straat- en terreinarmaturen van Lightronics.